Erfpunt

Woonplaats: 
Sint-Niklaas
Geboortejaar: 
2016
Mijn geboorteritueel: 
kookpot in rood aardewerk, secundair gebruikt als inhumatie-urne
datering: 1494-1530
vindplaats: Klein-Sinaai - Boudelo → noordelijke kerkhofzone;
collectie: stad Sint-Niklaas

Een kookpot als kindergraf

De aangetroffen beenderresten in de kookpot zijn afkomstig van twee doodgeboren baby's. Gezien de leeftijd van de twee foetussen (32-36 weken) en het feit dat beiden gelijktijdig in hetzelfde graf zijn begraven, wordt aangenomen dat het hier om een tweeling gaat. De deponering van de lichaampjes in een kookpot van toch beperkte omvang wijst er ook op dat beide lichaampjes zich op het moment van de begraving in een ver gevorderde necrose (staat van ontbinding) bevonden.

Een macabere laatste rustplaats

Wie diep graaft in de principes van het katholieke geloof, merkt dat het deponeren van de grafurne van deze doodgeboren baby's in de gracht aan de noordkant van de abdijkerk een diepe symbolische betekenis heeft.
Volgens het katholiek geloof is het doopsel immers een essentieel sacrament. Overledenen die tijdens hun leven dit sacrament niet ontvangen hebben, worden het recht op een laatste rustplaats in de gewijde grond van het kerkhof ontzegd. Hun ziel krijgt ook geen toegang tot de hemelen, maar wordt naar een niemandsland tussen hemel en hel verbannen: het voorgeborchte of de limbo (Latijn voor zoom of rand). Het begraven van deze foetussen in de gracht aan de rand van het kerkhof symboliseert dan ook de troosteloze bestemming van de zielen van deze kindjes.

Pasmunt voor de heilige Petrus

In dit bijzondere graf werd niet toevallig een munt teruggevonden: een dubbele mijt van Filips de Schone (1489).
Het meegeven van een munt met de dode is een eeuwenoud gebruik dat terug te voeren is tot in de klassieke oudheid. Bij de oude Grieken en Romeinen was de munt pasgeld voor de veerman die de zielen van de overledenen met een boot naar het dodenrijk bracht. In de middeleeuwen gaven nabestaanden de overledenen munten mee om de Heilige Petrus, die de sleutels van de hemelpoort beheerde, te helpen overtuigen (omkopen) om de hemelpoort open te maken. De dodenmunt symboliseert hier dan ook de hoop van de nabestaanden dat de overleden kindjes hiermee toch tot de hemel zouden worden toegelaten.

Dit voorwerp is te bekijken in het SteM | stedelijk museum van Sint-Niklaas
Met dank aan Inge Baetens, directeur Erfpunt
Trefwoord(en): 
kindersterfte