Bewaartips

Veel van het erfgoed dat je bezit, is uniek en nergens anders te vinden. Draag er dus zorg voor! Hier lees je tips over hoe je dat doet.

  • Papier bewaren bv. geboortekaart

Heel wat herinneringen zijn vastgelegd op papier. Meestal gaat het om unieke informatie, die je nergens anders kan terugvinden. Van een geboortekaartje heb je misschien nog een extra exemplaar, maar de eerste tekening van je kind kan je niet reproduceren. Het komt er dus op aan om de documenten niet te verliezen. Papier vergeelt en breekt af onder invloed van licht en schadelijke materialen, zoals lijmen. Als papier nat wordt, kan de tekst uitlopen en kunnen schimmels ontstaan.

Bewaartips:

Verzamel al je documenten, archief geheten, op één plaats. Dit verkleint de kans dat het verloren gaat. Wil je je archief schenken of in bewaring geven aan een bewaarinstelling, zoals een archief-en documentatiecentrum of heemkring? Dat kan, zo kunnen volgende generaties leren uit jouw verleden. Neem een kijkje bij een mogelijke bewaarplaats, praat over je wensen met nabestaanden en voeg een brief bij je archief met waar het terecht moet komen.

Bewaar papier stofvrij en uit het licht, bijvoorbeeld in een afgesloten doos.

Zorg dat de doos niet nat of vochtig kan worden. Plaats ze dus niet tegen de muur, die vocht kan bevatten, op de grond in de kelder of onder een waterleiding, riolering of lekkend dak.

Lijm of plastificeer het geboortekaartje niet of stop het niet in een plastiek map. Plastiek en lijm bevatten stoffen die papier afbreken.

Meer tips over bewaaromstandigheden

  • Digitale foto bewaren

Je kan herinneringen aan mooie momenten verliezen door problemen met de informatiedrager.  Als je computer crasht, de cd-rom beschadigd raakt of de USB-stick verloren gaat, kan je al je foto’s kwijt raken. Of heb je nog foto’s op een diskette staan, maar geen diskettespeler meer om ze te lezen? Daarnaast kunnen digitale bestanden onleesbaar worden omdat je niet meer de programma’s (software) hebt om de bestanden te lezen of omdat de bestanden beschadigd raakten.     

Bewaartips:

Verzamel al je digitale documenten en foto’s, digitaal archief geheten, op één archiefcomputer en niet in de cloud. Dit verkleint de kans dat het verloren gaat.

Structureer je bestanden in mappen en noteer per fotomap minstens een datum en evenement of onderwerp. Zo weet je later nog waar de foto over gaat:

Fotos\2015_babyfotoos_Aisha

Fotos\20150819_vakantie_Griekenland

Maak (bijvoorbeeld) jaarlijks een back-up van de bestanden op een externe harde schijf, die je niet in dezelfde kamer bewaart.

Sla foto’s op in een courant bestandsformaat, zoals .jpeg, .tiff, .gif, zodat de kans groot is dat ze later nog geopend kunnen worden.

Stofvrije apparatuur gaat minder snel stuk.

Wil je je archief schenken of in bewaring geven aan een bewaarinstelling, zoals een archief-en documentatiecentrum of heemkring? Dat kan, zo kunnen volgende generaties leren uit jouw verleden. Neem een kijkje bij een mogelijke bewaarplaats, praat over je wensen met nabestaanden en document bij je archief met waar het terecht moet komen.  

Meer tips over bewaaromstandigheden en mappenstructuur en bestandsnamen.

  • Voorwerpen bewaren

Een voorwerp kan onbruikbaar worden door gebruiksschade. Ook insecten kunnen flink huishouden in bijvoorbeeld hout, waardoor je het voorwerp moet weggooien. Het kan ook zijn dat nabestaanden een voorwerp vinden, maar niet weten waarvoor het ooit gebruikt werd. Ze erkennen de waarde van het voorwerp niet. In de meeste gevallen zal het op de container belanden. 

Bewaartips:

Ga voorzichtig om met het voorwerp, bewaar het idealiter in een doos en controleer het regelmatig op schade door insecten.

De betekenis en gebruikscontext van een voorwerp kan je mondeling doorgeven van generatie op generatie. Voor de zekerheid kan je ze ook ergens neerschrijven en dit document opnemen in je archief.

Wat je best noteert:

- Een tekening of foto van het voorwerp om een duidelijke link te leggen tussen het document en het object

- Naam van het voorwerp

- Aantal onderdelen

- Afmetingen

- Materialen en technieken

- Een korte omschrijving waarin je ook de betekenis en het gebruik van het voorwerp toelicht.

- Datering

Maak duidelijk aan nabestaanden hoe en waarom het voorwerp waardevol is voor jou, voor hen of voor derden. Noteer eventueel bij de beschrijving hierboven waar je wenst dat het bewaard wordt als je komt te overlijden.

Ieder materiaal heeft speciale zorgen en ideale bewaarcondities. Je kan deze raadplegen op Depotwijzer. Het belangrijkste is echter een constante temperatuur en vochtigheidsgraad voor alle materialen. Voorkom dus bewaring in kamers die snel opwarmen en afkoelen of bewaring in kasten die in de zon staan.

  • Textiel bewaren

Textiel is erg gevoelig voor licht. Het verkleurt en de vezels breken af. Motten en andere insecten leggen eitjes in het stof of vreten de vezels stuk. Ook grotere dieren, zoals muizen, kunnen de stoffen stukbijten om er een nest in te maken. Als je textiel te vochtig bewaard, kunnen schimmels ontstaan op de vezels. Deze voeden zich niet alleen aan de vezels, maar zorgen ook voor vlekken. Het kan ook zijn dat nabestaanden een voorwerp vinden, maar niet weten waarvoor het ooit gebruikt werd. Ze erkennen de waarde van het stuk niet. In de meeste gevallen zal het op de container belanden. 

Bewaartips:

Textiel verkleurt en verduurt in het licht. Bewaar het daarom in een ademende (katoenen) hoes of leg het in een afgesloten doos.

Zorg ervoor dat motten en muizen geweerd worden.

Hang of leg het textiel niet op een vochtige plaats.

De betekenis en gebruikscontext van een voorwerp kan je mondeling doorgeven van generatie op generatie. Voor de zekerheid kan je ze ook ergens neerschrijven en dit document opnemen in je archief.

Wat je best noteert op een A4 (lees meer) :

- Een tekening of foto van het voorwerp om een duidelijke link te leggen tussen het document en het object

- Naam van het voorwerp

- Aantal onderdelen

- Afmetingen

- Materialen en technieken

- Een korte omschrijving waarin je ook de betekenis en het gebruik van het voorwerp toelicht.

- Datering

Maak duidelijk aan nabestaanden hoe en waarom het voorwerp waardevol is voor jou, voor hen of voor derden. Noteer eventueel bij de beschrijving hierboven waar je wenst dat het bewaard wordt als je komt te overlijden.

Meer tips over de bewaring van textiel in Verzeker De Bewaring

  • Papieren foto bewaren

Heel wat herinneringen zijn vastgelegd op papier. Meestal gaat het om unieke informatie, die je niet ergens anders kan terugvinden. Het komt er dus op aan om de foto’s niet te verliezen. Papier vergeelt en breekt af onder invloed van licht en schadelijke materialen, zoals lijmen. Als papier nat wordt, kan de tekst uitlopen en kunnen schimmels ontstaan. Kleurenfoto’s vervagen doordat de materialen waarmee ze gemaakt zijn, niet lang meegaan. 

Bewaartips:

Verzamel al je foto’s en andere documenten, archief geheten, op één plaats. Dit verkleint de kans dat het verloren gaat. Wil je je archief schenken of in bewaring geven aan een bewaarinstelling, zoals een archief-en documentatiecentrum of heemkring? Dat kan, zo kunnen volgende generaties leren uit jouw verleden. Neem een kijkje bij een mogelijke bewaarplaats, praat over je wensen met nabestaanden en voeg een brief bij je archief met erin waar het terecht moet komen.

Kleurenfoto’s kunnen vervagen. Ze worden het beste koud bewaard, maar nog belangrijker is een stabiele temperatuur en luchtvochtigheid. Leg ze dus niet in een vitrinekast, die snel opwarmt, of hang ze niet in de zon.

Bewaar foto’s stofvrij en uit het licht, bijvoorbeeld in een afgesloten doos.

Zorg dat de doos niet nat of vochtig kan worden. Plaats ze dus niet tegen de muur, die vocht kan bevatten, op de grond in de kelder of onder een waterleiding, riolering of lekkend dak.

Lijm of plastificeer de foto niet of stop het niet in een plastiek map. Plastiek en lijm bevatten stoffen die papier afbreken. Gebruik liever fotohoekjes om de foto in een fotoalbum te plakken.

  • VHS-video, audiocassettes en andere magnetische dragers bewaren

Videobanden en audiocassettes werken door de magnetische laag op de tape. Als je ze naast een magneet of andere magnetische bron legt, kan de informatie volledig gewist worden of sterk beschadigd raken. Als je de banden in een vochtige ruimte legt, zoals een kelder, kan de tape aan elkaar gaan kleven waardoor ruis kan ontstaan.

Bewaartips:

Spoel regelmatig de banden om bijvoorbeeld eens per jaar. Zo voorkom je dat de tape gaat kleven onder invloed van vocht en behoud je het magnetisme.

De afspeelapparatuur van deze dragers verdwijnt in snel tempo. Het is daarom aangewezen om ofwel de banden te digitaliseren ofwel om goed werkende afspeelapparatuur te bewaren. Bij digitalisering zet je geluidsdragers best om naar WAV-bestanden en video bewaar je als AVI-bestand. Meer informatie over de bewaring van digitale bestanden.

Meer technische informatie over de bewaring van magnetische dragers voor audiovisueel materiaal in Verzeker De Bewaring.

  • Rituelen bewaren

Rituelen kunnen verloren gaan omdat de kennis niet wordt doorgegeven, omdat het ritueel bijvoorbeeld als oubollig wordt beschouwd. Een ritueel hoeft niet in zijn oorspronkelijke vorm te blijven bestaan. Je kan het ook aanpassen omdat het zo beter aansluit bij de steeds wijzigende samenleving.

Bewaartips:

Rituelen behoren tot het niet-tastbare erfgoed of immaterieel erfgoed. Om het in stand te houden kan je het doorgeven, maar je kan ook actie ondernemen: documenteren en inventariseren van je erfgoed, het (laten) onderzoeken, het communiceren of sensibiliseren.

Neem bijvoorbeeld een interview af van je oma over hoe het vroeger was. Bewaar het interview in je archief samen met informatie over het interview bv. wanneer het werd afgenomen en waar, wie werd geïnterviewd, waarom, … Bewaar het interview als WAV-bestand. Meer informatie over de bewaring van digitale bestanden en over het beschrijven van interviews